Cholesterol

Cholesterol jest miękką , woskowata, tłustą substancją , która występuje  w komórkach  i krwiobiegu ludzi i zwierząt. Nie ma go w owocach, warzywach, zbożu, orzechach, nasionach roślin strączkowych oraz ziarnach zbóż. Głównym źródłem cholesterolu  w diecie człowieka są:

  • wątróbka i inne podroby
  • mięso
  • drób
  • ryby
  • owoce morza, np. krewetki
  • nabiał z pełnego mleka
  • żółtka jaj

Funkcja cholesterolu

cholesterol odgrywa ważna rolę w funkcjonowaniu organizmu; wchodzi w skład struktury błon komórkowych, osłonek mielinowych nerwów. Jest materiałem wyjściowym do produkcji hormonów steroidowych, progesteronu, kortyzolu aldosteronu, testosteronu i estradiolu.
Ponadto cholesterol jest niezbędny  do produkcji kwasów żółciowych, z których najważniejszy jest kwas cholowy.

Zaburzenia wydzielania żółci mogą prowadzić do powstania kamieni żółciowych. Zawierają one  zwykle cholesterol, sole wapnia i kwasów żółciowych, a w niektórych przypadkach barwnik żółciowy.

Organizm nie może prawidłowo funkcjonować bez cholesterolu. W przypadku zbyt  niskiej zawartości cholesterolu w diecie konieczne jest  uzupełniające wytwarzanie go przez  wątrobę w celu  zaspokojenia podstawowego zapotrzebowania organizmu. Wątroba  może zaspokoić nawet 80% zapotrzebowania na organizmu na tę substancję.

Cholesterol a choroby

Oprócz związku z powstawaniem kamieni  żółciowych wysoki poziom cholesterolu we krwi jest głównym czynnikiem ryzyka  choroby  naczyń wieńcowych, która prowadzi do zawału serca. Jednakże  pewne badania pokazały, że obecnie tylko około 40% osób z wysokim poziomem cholesterolu we krwi umiera z powodu  chorób serca.

Warto zauważyć, że poziom homocysteiny  substancji obecnej we krwi, wydaje się  korelować  z występowaniem choroby serca i może być lepszym wskaźnikiem zagrożenia życia niż cholesterol.

Badania pokazały, ze spożywanie dużych dawek witaminy  B, szczególnie B12 i kwasu foliowego, może obniżać poziom chomocysteiny.

Transport cholesterolu

Cholesterol, podobnie jak  inne substancje  tłuszczowe, nie rozpuszcza się we krwi. Musi być  transportowany  do  i z komórek przez specjalne nośniki zwane lipoproteinami. Istnieje  wiele rodzajów  lipoprotein. Dwa główne typy to lipoproteina o małej gęstości  (LDL) oraz  lipoproteina o dużej gęstości (HDl).

Lipoproteina o dużej gęstości

W przybliżeniu 1/4 do  1/3 cholesterolu we krwi jest przenoszona za pomocą  lipoproteiny o dużej gęstości (HDL). Jej głównym zadaniem jest usuwanie  nadmiaru cholesterolu  ze ścian tętnic i transportowanie go z powrotem do wątroby, gdzie cała niepotrzebna  organizmowi nadwyżka  cholesterolu może  być  przekazana do żółci i wydalona z organizmu przez jelito cienkie i grube.

Frakcja  HDL usuwa również nadmiar cholesterolu z płytek miażdżycowych, w ten sposób  opóźniając ich narastanie. Lipoproteina  HDL jest potocznie  nazywana dobrym cholesterolem.

Lipoproteina o małej gęstości

Głównym nośnikiem  cholesterolu we krwi jest lipoproteina o małej gęstości.  (LDL). Jeśli zbyt dużo  LDL krąży we krwi, cholesterol może  powoli odkładać się w komórkach  ścian tętnic ( z razem innymi substancjami jak wapń), tworząc złogi nazywane blaszkami  miażdżycowymi, zatykające  światło  naczynia  i prowadząc w konsekwencji do miażdżycy.

Jeśli skrzep krwi stworzy się w obszarze zwężenia tętnicy wieńcowej, może zablokować przepływ krwi do części mięśnia sercowego i spowodować zawał serca. Zakrzep blokujący przepływ krwi do pewnych obszarów mózgu może wywołać udar mózgu. Wysoki poziom frakcji  LDL świadczy zwykle  o zwiększonym ryzyku choroby niedokrwiennej, dlatego lipoproteinę  o małej gęstości nazywa się złym cholesterolem.

Prawidłowy poziom cholesterolu

O przeciętnym prawidłowym, poziomie cholesterolu we krwi mówi się  wtedy, gdy  całkowity cholesterol jest niższy niż  200mg/dl (około 5 mmol/l), a frakcja HDL (lipoproteiny o dużej  gęstości) wynosi 40 mg/dl (około 1 mol/l) lub jest wyższa.

Cholesterol a dieta

Bardzo mało cholesterolu  we krwi pochodzi z diety, nawet ludzie stosujący dietę niskocholesterolowa mogą mieć podwyższony poziom cholesterolu. Istnieją jednak dowody, że starannie dobrana dieta zawierające NNKT może obniżyć frakcje cholesterolu wytwarzanego przez organizm.

Specjaliści od żywienia  udzielają  osobom  z wysokim  poziomem cholesterolu  we krwi kilku wskazówek.

  • Nasycone kwasy tłuszczowe i izomery trans mają związek z wysokim poziomem cholesterolu we krwi
  • Dieta bogata w wielonienasycone  kwasy tłuszczowe  (obecne w olejach  np. sojowym,  i słonecznikowym może obniżyć poziom cholesterolu), ale wydaje się, że obniża zarówno  frakcję LDL jaki  HDL, jednocześnie zwiększając frakcję  HDL.

Badania przeciwutleniaczy pokazują dobroczynne skutki spożywania dużych ilości  owoców i warzyw. Zawarte w nich antyoksydanty zapobiegają  utlenianiu cząstek cholesterolowych we krwi.

Jak obniżyć poziom cholesterolu za pomocą diety

  • Ograniczyć spożywanie pokarmów  zawierających nasycone nasycone kwasy tłuszczowe czyli m.in. tłustych mięs , tłustego nabiału i gotowych wyrobów cukierniczych zawierających tłuszcze piekarnicze. Wybierać chude  mięso, ryby morskie i produkty o obniżonej  zawartości tłuszczu.
  • Ograniczyć jedzenie potraw smażonych, chipsów, oraz żywności typu fast food
  • Zwiększyć spożycie błonnika; pektyny ( z jabłek i innych owoców)  zapobiegają  ponownemu wchłanianiu nadmiaru cholesterolu z jelita.
  • Spożywać pokarmy bogate w  przeciwutleniacze, szczególnie owoce i warzywa. Źródłem antyoksydantów jest również biała herbata  i czerwone wino
  • Witamina E ma działanie  przeciwutleniające i obniżające  frakcję LDL ( w przypadku stosowania leków przeciwzakrzepowych, przed rozpoczęciem stosowania  witaminy E w formie uzupełniającej, należy skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu).
  • Jeżeli zawartość miedzi , wanadu lub chromu w pożywieniu jest niska  lub jeśli dzienny jadłospis zawiera zbyt dużo cynku w stosunku do miedzi może dojść do hipertójglicerydemii, czyli wysokiego poziomu cholesterolu we krwi. Zmiana diety, tak aby wyrównać poziom  cynku i miedzi oraz uzupełnienie jej witaminą C oraz witaminami z grupy B, może skutecznie pomóc obniżyć poziom cholesterolu we krwi
  • Zwiększyć spożycie ryb, których tłuszcz zawiera wielonienasycone kwasy tłuszczowe należące do rodziny omega 3 . Obniżają one ilość wytwarzanego przez wątrobę, cholesterolu a zarazem zmniejszają poziom triglicerydów

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz